Wat is foliumzuur?
Foliumzuur is de synthetische vorm van folaat, een B-vitamine (vitamine B11) die van nature voorkomt in groene groenten, peulvruchten en volkorenproducten. Foliumzuur speelt een essentiële rol bij de celdelingen en de aanmaak van DNA — processen die al heel vroeg in de zwangerschap op gang komen, voordat de meeste vrouwen weten dat ze zwanger zijn.
Het menselijk lichaam kan foliumzuur niet zelf aanmaken en is dus afhankelijk van voeding en supplementen. Bij een zwangerschapswens is extra suppletie daarom noodzakelijk.
Waarom is foliumzuur zo belangrijk?
In de eerste weken na de bevruchting wordt het neurale buisje van de baby gevormd: de voorloper van het brein en het ruggenmerg. Dit proces vindt al plaats tussen dag 17 en dag 30 na de bevruchting — een moment waarop veel vrouwen nog niet weten dat ze zwanger zijn.
Een tekort aan foliumzuur in deze vroege fase vergroot de kans op een open ruggetje (spina bifida) of andere neurale buisdefecten aanzienlijk. Uit grootschalig onderzoek blijkt dat dagelijkse foliumzuursuppletie vóór en in het begin van de zwangerschap het risico op neurale buisdefecten met 50 tot 70 procent verlaagt.
Wanneer beginnen met foliumzuur?
De Gezondheidsraad en de NVOG adviseren vrouwen met een zwangerschapswens om minimaal vier weken vóór de gewenste conceptie te starten met foliumzuur en dit door te gebruiken tot en met de tiende week van de zwangerschap. In de praktijk is eerder beginnen nooit verkeerd: als je nu begint, zit je altijd goed.
Ben je al zwanger voordat je begon met foliumzuur? Begin er dan direct mee. Elke dag dat je het inneemt telt mee.
Hoeveel foliumzuur heb je nodig?
De aanbevolen dagelijkse dosis voor vrouwen met een zwangerschapswens is 0,4 mg (400 microgram) per dag. Dit is verkrijgbaar als losstaand supplement of als onderdeel van een zwangerschapsmultivitamine.
Er zijn situaties waarbij een hogere dosis (4 mg per dag) wordt aanbevolen. Dit geldt voor vrouwen:
- met een eerder kind met een neurale buisdefect
- die zelf een neurale buisdefect hebben
- die bepaalde medicijnen gebruiken (zoals anti-epileptica of methotrexaat)
- met diabetes type 1 of 2
- met ernstig overgewicht (BMI boven 30)
In al deze gevallen is overleg met de huisarts noodzakelijk.
Foliumzuur in voeding
Naast een supplement is het zinvol om foliumzuurrijke voeding te eten. Goede bronnen zijn:
- Groene bladgroenten: spinazie, boerenkool, broccoli, sla
- Peulvruchten: linzen, kikkererwten, witte bonen
- Volkorenproducten: volkorenbrood en -pasta
- Citrusfruit: sinaasappelen, mandarijnen
- Asperges en avocado
Let op: bij verhitting (koken) gaat een groot deel van het folaat in voeding verloren. Voeding alleen is daarom onvoldoende om aan de verhoogde behoefte te voldoen. Een supplement is altijd noodzakelijk.
Andere vitamines en mineralen bij zwangerschapswens
Naast foliumzuur zijn er meer voedingsstoffen die extra aandacht verdienen bij een zwangerschapswens:
- Vitamine D: Ondersteunt de ontwikkeling van botten en het immuunsysteem. In Nederland is een dagelijks supplement (10 microgram) voor iedereen aanbevolen, maar zeker bij een zwangerschapswens.
- IJzer: Nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen. Veel vrouwen hebben een lichte ijzerdeficiëntie. IJzerrijke voeding (vlees, peulvruchten, spinazie) en eventueel suppletie helpen dit te voorkomen.
- Jodium: Essentieel voor de schildklierfunctie van moeder en kind. Zit in brood (met gejodeerd zout) en zuivelproducten. Een zwangerschapsmultivitamine bevat doorgaans ook jodium.
- Omega-3 vetzuren (DHA): Ondersteunen de hersenontwikkeling van de baby. Vette vis (zalm, haring, makreel) is een goede bron. Visolie-supplement is een alternatief voor wie weinig vis eet.
Zwangerschapsmultivitamine: handige alles-in-één
Wil je het overzicht bewaren? Een zwangerschapsmultivitamine combineert foliumzuur, vitamine D, jodium en andere benodigde stoffen in één dagelijkse capsule. Let bij de keuze op of de dosis foliumzuur minimaal 0,4 mg is en of vitamine D is opgenomen. Ze zijn verkrijgbaar bij drogist en apotheek, en zijn ook bruikbaar tijdens de hele zwangerschap en bij borstvoeding.
Bronnen
De informatie op deze pagina is gebaseerd op richtlijnen en publicaties van betrouwbare medische organisaties:
- Thuisarts.nl — Zwanger worden (NHG-patiënteninformatie)
- NVOG — Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie
- RIVM — Foliumzuur